Vluchtwegaanduiding, in de wet vluchtrouteaanduiding
Vluchtwegaanduiding, in de wet vluchtrouteaanduiding, is verplicht in elke ruimte waar een verkeersroute doorheen loopt en in elke ruimte voor meer dan 50 personen. Dat staat in artikel 4.215 (nieuwbouw) en 3.120 (bestaande bouw) van het Bbl. Valt de stroom uit, dan moet het bordje binnen 15 seconden zichtbaar zijn, minstens 60 minuten lang. Woningen en lichte industrie vallen erbuiten.
Bbl art. 3.120 Bbl art. 4.215 NEN 3011 NEN-EN 1838
Wat is vluchtwegaanduiding?
Vluchtwegaanduiding zijn de groene pictogrammen boven deuren en in gangen die de weg naar buiten wijzen: een rennend poppetje, een deur en een pijl. In de wet heet het vluchtrouteaanduiding, in de winkel en op de bouw meestal vluchtwegaanduiding. Het is hetzelfde. Noodverlichting is iets anders: die zorgt dat u nog kunt zíén waar u loopt als de stroom uitvalt.
Vaak zitten ze in één armatuur, en daardoor worden ze door elkaar gehaald. Toch heeft elk een eigen artikel in het Bbl, met eigen drempels. Een zaal voor zestig mensen moet vluchtwegaanduiding hebben. Noodverlichting hoeft er om die zestig mensen nog niet: die eis begint pas boven de 75.
Groen is daarbij niet toevallig gekozen: het is in de brandveiligheid dé kleur van de vluchtweg. Ook de ontgrendelknoppen bij deuren op vluchtroutes krijgen datzelfde groen, juist omdat iedereen die kleur in een noodsituatie herkent. Wie in paniek is, leest geen tekst meer; die volgt kleur en pijlen.
Waar is vluchtrouteaanduiding verplicht?
In kantoren, winkels, scholen, hotels, zorggebouwen, sporthallen, zalen en parkeergarages. Wat het bordje moet kunnen, verschilt tussen nieuwbouw en bestaande bouw: een andere norm voor het pictogram en andere zichtbaarheidseisen. De tabel zet het naast elkaar.
| Nieuwbouw | Bestaande bouw | |
|---|---|---|
| Artikel | 4.215 | 3.120 |
| Waar | Ruimte met een verkeersroute, ruimte voor meer dan 50 personen | Dezelfde ruimtes |
| Norm voor het bordje | NEN 3011 | NEN 6088 |
| Zichtbaarheid | NEN-EN 1838, artikel 5.4.5 | NEN-EN 1838, artikelen 5.2 tot en met 5.6 |
| Na stroomuitval | Binnen 15 seconden zichtbaar, minstens 60 minuten | Binnen 15 seconden zichtbaar, minstens 60 minuten |
Dan de uitzondering die vaak gemist wordt. Loopt de vluchtroute vanuit een ruimte zonder verplichte noodverlichting, dan vervalt de eis dat het bordje na een stroomuitval zichtbaar blijft. Het bordje moet er dan nog steeds hangen, op een plek waar u het ziet, maar het hoeft niet op noodstroom. Waar die eis wel geldt, wordt het in de praktijk een verlicht armatuur met een eigen accu.
Dit staat los van de vraag of u een brandmeldinstallatie verplicht bent. Een kantoor van 300 m² zonder meldplicht heeft vaak toch vluchtwegaanduiding nodig, omdat de gang een verkeersroute is. Voor de artikelen 3.120 en 4.215 staan wijzigingen klaar, nog zonder datum. Wij kijken de wettekst bij elke opname opnieuw na.
En de noodverlichting?
Die is verplicht in een verblijfsruimte voor meer dan 75 personen en in de ruimtes waar de vluchtroute uit die ruimte doorheen loopt, plus in een beschermde vluchtroute. Valt de stroom uit, dan geeft ze binnen 15 seconden minstens een uur lang 1 lux op de vloer (artikel 4.195 en 3.101). Hoe u noodverlichting kiest, test en keurt, staat in de uitleg over noodverlichting op brandveiliginstallatie.nl. Wij nemen die mee in dezelfde opname als de bordjes.
Hoe deze voorzieningen in het grotere geheel hangen, ziet u aan de papieren kant. Bij een aanvraag voor een omgevingsvergunning horen gegevens over de brandveiligheidsinstallaties én de vluchtrouteaanduiding te worden overgelegd. Op ontruimingsplattegronden staan vluchtroute-aanduidingen, noodverlichting en oriëntatieverlichting gewoon naast de brandmeldcentrale en de blusmiddelen. En NEN 1010 wijst noodverlichting aan als preferente groep in de elektrische installatie, in hetzelfde rijtje als brandweerliften en brandpompen. Dit is geen bijzaak die je na de verhuizing nog eens regelt.
Valt onderhoud van noodverlichting ook onder de zorgplicht?
Ja. De zorgplicht van artikel 2.6 Bbl geldt voor elke bouwwerkinstallatie die krachtens de wet aanwezig is, dus ook voor verplichte noodverlichting en vluchtwegaanduiding. De installatie moet functioneren volgens de regels die erop van toepassing zijn, adequaat worden beheerd, onderhouden en gecontroleerd, en zo worden gebruikt dat er geen gevaar ontstaat of voortduurt.
Een armatuur die het bij de jaarlijkse rondgang van de installateur nog deed, kan bij een echte stroomuitval alsnog uitvallen, en juist dán moet hij het doen. Vandaar dat de prestatie-eisen voor de noodstroomvoorziening van zulke installaties in de eigen ontwerpnorm zijn vastgelegd, net als bij de brandmeld- en ontruimingsalarminstallatie. Bij centrale noodverlichtingsinstallaties komt daar het functiebehoud van de bekabeling nog bij: de verbinding moet blijven werken terwijl het ergens in het gebouw brandt.
Praktisch betekent het vooral dit: controleren, testen en vastleggen. Dezelfde discipline die u van het beheer van een brandmeldinstallatie kent. Wie dat structureel bijhoudt, heeft bij een controle of na een incident iets om te laten zien. Wie het laat versloffen, ontdekt het probleem op het slechtst denkbare moment. Hoe vaak u test, wie het mag keuren en wat er in het logboek hoort, leest u in de uitleg over noodverlichting controleren en bijhouden in een logboek.
Eén opname, het hele vluchtverhaal
Wij komen toch al bij u langs voor de brandmelding. Noodverlichting en vluchtwegaanduiding nemen we in diezelfde opname mee. Dat scheelt u een tweede partij en een tweede planning.
Opname en advies
We lopen de vluchtroutes met u door en beoordelen wat er hangt, wat er werkt en wat er ontbreekt. Volstaat uw huidige voorziening, dan hoort u dat ook.
Vastleggen in het PvE
De uitgangspunten voor uw gebouw leggen we vast in het Programma van Eisen, zodat ontwerp, aanleg en latere controles op hetzelfde document teruggrijpen.
Controle in één ronde
Onderhouden wij uw brandmeldinstallatie, dan kijken we in dezelfde ronde naar de noodverlichting en de bordjes. Eén afspraak, één registratie, geen losse eindjes.
Wat wij komen bekijken
Veelgestelde vragen over vluchtwegaanduiding
Is vluchtwegaanduiding hetzelfde als vluchtrouteaanduiding?
Ja. Het Bbl spreekt van vluchtrouteaanduiding, webwinkels en installateurs zeggen meestal vluchtwegaanduiding. Ook vluchtroute-aanduiding met een streepje komt u tegen. Het gaat steeds om dezelfde groene pictogrammen met dezelfde eisen.
Vanaf hoeveel personen is vluchtwegaanduiding verplicht?
In een ruimte voor meer dan 50 personen. Daarnaast hoort het in elke ruimte waar een verkeersroute doorheen loopt, ongeacht het aantal mensen. Dat geldt voor de meeste gebouwen behalve woningen en lichte industrie. Voor de bredere eisen aan uw pand: kijk bij uw gebouwtype.
Moet een vluchtwegaanduiding verlicht zijn?
Meestal wel. Het bordje moet binnen 15 seconden na een stroomuitval een uur lang zichtbaar zijn, en dat haalt u in de praktijk met een verlicht armatuur op een eigen accu. Alleen op een vluchtroute vanuit een ruimte zonder verplichte noodverlichting vervalt die eis.
Vervangt de flitser van het ontruimingsalarm de noodverlichting?
Nee. Een flitser is een alarmsignaal: hij vertelt u dát u weg moet, voor wie het geluidssignaal niet hoort. Noodverlichting zorgt dat u vervolgens kunt zien waár u loopt. Het zijn twee verschillende functies die naast elkaar bestaan, elk met een eigen plek in het ontwerp.
Staat noodverlichting ook op de ontruimingsplattegrond?
Ja. Op een ontruimingsplattegrond horen, voor zover aanwezig, onder meer de vluchtroute-aanduidingen, de noodverlichting en de oriëntatieverlichting te staan, naast zaken als de brandmeldcentrale, de blusmiddelen en de brandweeringang. Zo ziet iedereen in één oogopslag wat er in het gebouw aan voorzieningen is.
Wij verbouwen. Moet de vluchtwegaanduiding mee veranderen?
Zodra vluchtroutes verschuiven, moet de aanduiding weer met de werkelijkheid kloppen. Een groen bordje dat naar een dichtgezette gang wijst, is erger dan geen bordje. Neem het mee in de voorbereiding en kijk meteen wat de verbouwing voor uw brandmeldinstallatie betekent; die twee beoordelingen horen bij elkaar.
Kan noodverlichting draadloos, net als jullie brandmeldinstallaties?
Die vraag krijgen we vaker sinds wij draadloze brandmeldinstallaties leveren. Het eerlijke antwoord: verlichting heeft stroom nodig, dus “draadloos” betekent hier iets anders dan bij een melder. Wat er in uw pand mogelijk en verstandig is, beoordelen we ter plekke. Daar doen we vooraf geen beloftes over.
Weten of uw vluchtroutes op orde zijn?
Wij lopen ze met u door: verlichting, bordjes en brandmelding in één beoordeling. U hoort wat er ontbreekt, en wat u niet nodig heeft.
Bronnen: Besluit bouwwerken leefomgeving, artikelen 2.6, 3.101, 3.120, 4.195, 4.212 en 4.215 · Omgevingsregeling, artikel 7.11 · Handboek Brandbeveiligingsinstallaties (Brandweer Nederland) · NEN 1010. Geraadpleegd 14 oktober 2026.
Bronnen: Besluit bouwwerken leefomgeving art. 2.6 · art. 3.101 · art. 3.120 · art. 4.195 · art. 4.215 · Omgevingsregeling art. 7.11 · NEN 1010 · NIPV, Handboek Brandbeveiligingsinstallaties · Geraadpleegd 6 november 2026. Bij de artikelen 4.208, 4.209, 6.8, 6.32 en 6.33 van het Bbl staan wijzigingen op de rol, de eerste per 1 januari 2027.