Ontruimingsinstallatie, in de wet ontruimingsalarminstallatie
Een ontruimingsinstallatie is verplicht zodra een brandmeldinstallatie verplicht is (artikel 4.213 Bbl). Bij een melding moet het signaal onmiddellijk in het hele gebouw klinken. NEN 2575 kent drie soorten: luidalarm type A met een gesproken bericht, type B met alleen een toon, en stilalarm, waarbij personeel de ontruiming begeleidt.
NEN 2575 Bbl art. 4.213 EN 54-25
Heb ik een ontruimingsalarminstallatie nodig?
Alleen als er ook een brandmeldinstallatie verplicht is. Dat werkt twee kanten op: is via gelijkwaardigheid vastgesteld dat er geen brandmeldinstallatie nodig is, dan vervalt de ontruimingsinstallatie mee.
Ontruimingsalarminstallatie en ontruimingsinstallatie zijn twee namen voor hetzelfde. In bestekken staat ook wel ontruimingsalarmering of kortweg OAI. Het Bbl spreekt van ontruimingsalarminstallatie. De brandweer en de meeste offertes zeggen ontruimingsinstallatie, en zo heette ook NEN 2575 uit 2000, die voor bestaande gebouwen nog steeds de ondergrens is.
Dat maakt het in de praktijk overzichtelijker dan mensen denken. U hoeft niet apart uit te zoeken of u ontruiming nodig heeft: dat volgt uit de eerste vraag. Toets die vraag hier, dan weet u beide antwoorden tegelijk.
Zo leggen wij ontruimingsalarm aan
- Eerst de vraag of de brandmeldinstallatie moetIs die verplicht, dan is het ontruimingsalarm dat ook. Vervalt de brandmeldinstallatie, dan vervalt het ontruimingsalarm mee.
- De variant kiezen met de stroomschema’sType A, type B of stilalarm volgt uit NEN 2575. De keuze en de onderbouwing komen in het Programma van Eisen.
- Per ruimte bepalen wat hoorbaar en zichtbaar moet zijnWaar het lawaaiig is of waar gehoorbescherming wordt gedragen, komt een flitser bij de sirene.
- Aansluiten op hetzelfde systeem als de meldersVolstaat een toonsignaal, dan hangen de sirenes draadloos aan dezelfde centrale. Moet er gesproken worden, dan wordt het een bekabelde centrale met luidsprekerlijnen.
- Bij de oplevering het hele gebouw laten klinkenWe activeren een melder en lopen na of het signaal meteen overal te horen en te zien is.
Het signaal moet onmiddellijk in het héle gebouw klinken
Zodra een automatische melder of een handbrandmelder afgaat, moet het ontruimingssignaal meteen en overal in werking treden. Gefaseerd ontruimen, eerst de verdieping waar het brandt en daarna de rest, mag dus niet zomaar. Daarvoor moet u een gelijkwaardige oplossing onderbouwen, bij de vergunningaanvraag of in de gebruiksmelding.
Dit is een van de punten waarop installaties bij inspectie stukgaan. In hoogbouw en in grote zorgcomplexen wordt gefaseerd ontruimen als vanzelfsprekend beschouwd, omdat het daar praktisch is. Praktisch is het ook, maar het is niet de hoofdregel. Zonder onderbouwing is het gewoon een afwijking.
Bij logies met 24-uursbewaking geldt bovendien iets extra’s: het signaal moet permanent waarneembaar zijn voor de verantwoordelijke functionaris, of er moet rechtstreeks aan die persoon worden doorgemeld. Anders heeft die 24-uursbewaking geen functie.
Welke soorten ontruimingsalarm zijn er?
Hier gaat veel mis in offertes en op websites. U leest geregeld over “type A, B en C”. Die C bestaat niet.
| Deel | Waar het over gaat | Wat u hoort of ziet |
|---|---|---|
| deel 1 | Algemeen | De uitgangspunten voor alle varianten |
| deel 2 | Luidalarm type A | Slow-whoop-toon én een gesproken bericht |
| deel 3 | Luidalarm type B | Alleen het slow-whoop-signaal |
| deel 4 | Draadloze stilalarminstallatie | Geen signaal in de ruimte, wel een melding bij wie moet handelen |
| deel 5 | Stilalarm met attentiepanelen | Panelen op geselecteerde plaatsen |
Het verschil tussen type A en type B is dus de stem. Bij type A klinkt na de slow-whoop een gesproken bericht dat zegt wat er moet gebeuren, bij type B alleen de toon. De juiste formulering is type A, type B en stilalarm. Dat is geen muggenzifterij: wie in een bestek “type C” zet, vraagt om iets wat niet bestaat, en dan wordt het tijdens de uitvoering alsnog uitgezocht. Welke variant uw gebouw nodig heeft, volgt uit de stroomschema’s in de norm, en dat leggen wij vast in het Programma van Eisen.
Waar stilalarm juist de goede keuze is
In een zorginstelling waar bewoners niet zelfredzaam zijn, is een luid alarm door het hele gebouw niet altijd de beste eerste stap: paniek helpt niemand die niet zelfstandig naar buiten kan. Dan gaat de melding naar het personeel, dat de ontruiming begeleidt. Datzelfde speelt in een museum, een theater of een winkel waar u eerst wilt dat medewerkers hun rol pakken.
Kan ontruimingsalarm ook draadloos?
Voor stilalarm zeker: NEN 2575 heeft daar een eigen deel voor. Voor luidalarm ligt het genuanceerder. Een draadloze sirene met een toonsignaal kan; of dat signaal aan NEN 2575 voldoet, leggen wij per project vast met de inspectie-instelling. Een gesproken ontruimingsbericht kan draadloos niet. Daarvoor is een bekabelde centrale met luidsprekerlijnen nodig.
Wij zeggen dat expliciet, omdat het bepaalt wat er in uw gebouw kán. Moet er gesproken worden ontruimd, dan is draadloos niet de oplossing en hoort u dat van ons voordat u een offerte tekent. Volstaat een toonsignaal, dan verandert er weinig aan de mogelijkheden en veel aan de aanleg. De sirenes en flitsers werken dan op hetzelfde systeem als de melders van een draadloze brandmeldinstallatie, zonder luidsprekerlijnen door het gebouw.
Wat er hoorbaar en zichtbaar wordt
Veelgestelde vragen over ontruimingsalarm
Waarom moet er ook een flitser hangen?
Omdat niet iedereen een signaal hoort. In een productieruimte, een keuken of een ruimte met gehoorbescherming gaat een slow-whoop verloren in het omgevingsgeluid. En er zijn mensen met een gehoorbeperking. Een optisch signaal vangt dat op. Waar dat nodig is, volgt uit het Programma van Eisen.
Mogen wij eerst intern alarmeren en pas daarna het hele gebouw?
Niet zonder onderbouwing. De hoofdregel is dat het signaal onmiddellijk en overal klinkt. Wilt u dat anders inrichten, en daar zijn bijvoorbeeld in de zorg goede redenen voor, dan is dat een beroep op gelijkwaardigheid: u moet aantonen dat uw oplossing hetzelfde beschermingsniveau haalt, en die onderbouwing hoort bij de vergunningaanvraag of de gebruiksmelding.
Wij hebben al een omroepinstallatie. Kunnen we die gebruiken?
Soms, maar niet zomaar. Een omroepinstallatie voor achtergrondmuziek of mededelingen voldoet zelden aan de eisen die voor ontruiming gelden: de lijnen moeten bewaakt worden, de installatie moet blijven werken als de netspanning wegvalt, en de aansturing komt van de brandmeldinstallatie. Wij kijken ernaar en zeggen of het kan worden opgewaardeerd of dat het beter apart kan. Staat de centrale nu in storing, dan kijken wij daar eerst naar.
Moet ik ook een inspectiecertificaat voor de ontruimingsinstallatie?
Alleen als de bijbehorende brandmeldinstallatie een inspectiecertificaat moet hebben. Dat staat in artikel 4.214 van het Bbl (nieuwbouw) en artikel 6.33 (bestaande bouw). Zit u er wel in, dan hoort de ontruiming bij dezelfde inspectie, met dezelfde geldigheid: drie jaar, of een jaar als de installatie moet doormelden.
Wat is een ontruimingsinstallatie type B?
Een luidalarm dat alleen het slow-whoop-signaal laat horen, zonder gesproken bericht. Het staat in NEN 2575-3. Type A, uit NEN 2575-2, geeft dezelfde toon met daarna een gesproken bericht dat zegt wat er moet gebeuren. Een toonsignaal kan ook met draadloze sirenes; of dat in uw gebouw aan NEN 2575 voldoet, leggen wij per project vast met de inspectie-instelling.
Wat is stille ontruiming?
Stille ontruiming werkt met een stilalarm: in het gebouw klinkt geen signaal, het personeel krijgt de melding en begeleidt de ontruiming. NEN 2575 heeft er twee delen voor, deel 4 voor draadloze stilalarminstallaties met draagbare ontvangers en deel 5 voor attentiepanelen. Het past waar mensen niet zelfstandig kunnen vluchten, zoals in een zorginstelling.
Weten wat er in uw gebouw moet klinken?
Wij komen kijken, leggen het vast in het Programma van Eisen en zeggen welke variant past. Ook als dat betekent dat draadloos hier niet de beste keuze is.
Bronnen: Besluit bouwwerken leefomgeving art. 4.213 · NEN 2575 delen 1 tot en met 5 · NEN-EN 54-25 · Informatiepunt Leefomgeving (IPLO), infoblad brandmeld- en ontruimingsalarminstallaties · Geraadpleegd 8 november 2026. Bij de artikelen 4.208, 4.209, 6.8, 6.32 en 6.33 van het Bbl staan wijzigingen op de rol, de eerste per 1 januari 2027.